Al geruime tijd facetteer ik edelstenen, zoals toermalijn, topaas en verschillende soorten kwarts. Voor robijn, saffier ed gebruik ik synthetische robijn of Cubic Zirconia (CZ), wat een prima en vooral een betaalbaar alternatief is.
Robijn, saffier en CZ hebben niet alleen hoge brekingsindex maar zijn daarnaast ook zeer hard. Met een hardheid van 9 op de schaal van Mohs. Alleen diamant is nog harder, met een score van 10. Daarom moet het facetteren, slijpen en hoogwaardig polijsten van facetten met diamant slijpmaterialen worden uitgevoerd. In het onderstaande artikel beschrijf ik de zoektocht naar diamant polijst materiaal. Wat is er zoal te koop en vooral waar moet je op letten. Door de bomen het bos niet meer zien…
Voor dit slijpen en polijsten maak ik gebruik van facetteerschijven met daarop diamant polijstpoeders. Voor de grotere facetten gebruik ik in eerste instantie een grove grid van 100 µ (micron), gevolgd door 30 µ, 15 µ, 9µ etc.etc.
Bij het definitief polijsten gebruik je diamant polijstpoeder van verschillenden korrelgroottes zoals 6 µ, 3 µ tot 0,25 µ. Deze laatste zeer fijne korrel is voor een optimaal resultaat en een perfecte glans. Een edelsteen ter beoordeling. Voor deze polijstpoeders gebruik je speciale polijstschijven, oftewel “laps” zoals facetteerders ze noemen. Deze zijn gemaakt van bijvoorbeeld een legering van lood, tin, mangaan en andere metalen.
Is alleen tin geschikt? Nee, er zijn nog volop andere keuzes mogelijk. Er zijn facetteerders die kiezen voor iets totaal anders, bijvoorbeeld een koperen of een keramische lap. Natuurlijk kun je ook allerlei andere innovatieve polijstschijven kopen, met veelbelovende merknamen zoals “the magic lap”. Het polijsten kan zelfs met oude cd schijfjes. Klassiek of Nederlandstalig, maakt niet uit… 😊 Belangrijk is dat het vertrouwen geeft en bovenal wel zorgt voor een goed eindresultaat.
Deze diamantpoeders kun je mengen met diverse vloeistoffen zoals WD40, paraffinemengsels, olijfolie, wasbenzine, enzovoorts. Je komt van alles tegen. Online vind je ook verschillende kant-en-klare producten in flesjes, pasta’s. Iedere hobbyist of professional heeft zijn eigen favoriete recept of piekert ’s nachts over waarom dat het niet gaat zoals gewenst is. Krasjes!
Deze diamantpoeders meng ik met pure 99% alcohol in een nevelflesje. Ik heb gekozen voor de relatief veilige alcohol in plaats van meer giftige, stinkende of plakkende mixen. Het gaat officieel om gemethyleerde alcohol, dat is pure ethanol verdund met methyl alcohol, wat op zich wel weer giftig is. Door die methyl alcohol is de ethanol niet meer drinkbaar. Zoals ook spiritus,( alcohol) met toegevoegde blauwe kleurstof en me
thyl. Zodat de enthousiaste koper het niet meer mengt met cola oid… Is spiritus dan ook een optie? Dat heeft ook nog eens een blauwe kleurstof, dus niet gebruiken.
Ik koop deze alcohol in de Franse supermarkt, betaalbaar en met een aangename geur zoals citroen, kers of lavendel.
De diamant poeders.
Diamant polijstpoeders zijn te koop, online, op mineralen- en edelsteenbeurzen of bij de lokale verkopers in Nederland of bv Duitsland, die dit nog aanbieden. De vraag blijft wel: wat koop je? De prijs tegenover de kwaliteit blijft een uitdaging.
dubieuze beurs producten, niet kopen.
Ook ik heb leergeld betaald, maar nu is het wel redelijk duidelijk wat wel en wat niet te verkiezen is. En natuurlijk geldt hier weer: “goedkoop is vaak duurkoop”.
Kwalitatieve diamant polijstpoeders zijn essentieel voor het polijsten van edelstenen en het creëren van een perfecte afwerking. Met slechte materiaal lukt het echt niet. Veel frustraties.. Dus nogmaals kijk uit met wat je koopt.
Diamantpoeders zijn in vele varianten beschikbaar, vooral via internet van heel ver weg…., in hoeveelheden van 1 karaat (0,2 gram) tot 100 kg. Ook zijn er verschillende typen van poeders te koop. Die moeilijk van elkaar te onderscheiden zijn. Veel van die diamant poeders zijn voor verschillen
de toepassingen geschikt en dus ook met grote prijsverschillen.
Diamant polijstpoeders worden ook gebruikt voor het slijpen en polijsten van glas, gereedschappen en andere materialen, vaak voor industriële toepassingen, zoals snijden en slijpen.
Bijvoorbeeld bij Chinese leveranciers, waar je per kilo kunt kopen met een minimale afname van 10 kg. Dus vaak twijfelachtig wat je precies koopt.
Het moet beslist diamant poeder zijn wat geschikt is voor het polijsten voor optische toepassingen bv lenzen of voor specifiek edelsteenbewerkers, waar een hoge kwaliteit vereist is. Een paar karaat is voor een paar keer per jaar een steentje slijpen voldoende. .
Laten we eens dieper ingaan op de beschikbare diamantpoeders.
Wat is er allemaal te verkrijgen:
Tegenwoordig is er veel synthetisch diamantmateriaal op de markt. Voor het facetteren wordt meestal deze synthetische poeder gebruikt. Synthetische diamanten worden met verschillende technieken geproduceerd. Momenteel zijn er hoofdzakelijk enkele methoden:
- HPHT-proces (High Pressure High Temperature).
Monokristallijne, nat. kristalvormen
Deze techniek komt het dichtst in de buurt van de natuurlijke processen die verantwoordelijk zijn voor de vorming van diamanten. Ze ontstaan na miljoenen jaren diep in de aarde, op een diepte van 100 kilometer onder het oppervlak, waar de druk en temperatuur erg hoog zijn. Dit resulteert ook in diamanten met een monokristallijne opbouw.
Note: Deze vaak kleine kunstmatige diamanten zijn niet alleen goed bruikbaar in sieraden, zelfs bij de Lidl, waar je voor ongeveer € 30,- al een kleine diamant in een zetting kunt vinden.
Een alternatieve methode is
- CVD (Chemical Vapor Deposition).
polykristallijne vorm
Door middel van een soort fysieke en chemische explosies in een beperkte ruimte worden er kleine deeltjes van diamant gevormd.
Deze verschillende technieken en processen leiden tot uiteenlopende soorten diamanten en poeders, die elk hun eigen specifieke eigenschappen hebben.
Daarnaast zijn er nog andere methoden, zoals de fluxmethode: waarbij diamanten traag groeien in een bepaald type vloeistof. Deze fluxmethode lijkt wel wat op hoe je kandij suiker maakt.: Los heeel veel suiker op in een zeer hete vloeistof, hang er een draadje in en laat de vloeistof afkoelen. De suiker zal kristalliseren aan het draadje.
Ontdek via de onderstaande links de interessante wereld van het maken en ontwikkelen van synthetische diamanten.
Een prachtig artikel. En op de site van het IGS, The international Gem society. de website voor facetteerders en Gemmologie.
https://www.gemsociety.org/article/lab-grown-diamond-production-methods/
https://www.hyperionmt.com/en/products/Abrasives/synthetic-mesh-diamond/
Er is veel aanvullende informatie op internet te vinden, evenals bij diverse fabrikanten en leveranciers. Soms is het echter niet helemaal duidelijk wat ze precies bedoelen. Veel benamingen en specificaties die niet helemaal duidelijk zijn.
Hier en daar vind je online duidelijke uitleg over deze processen, onder andere in de digitale nieuwsbrief van de LVGA (oktober 2025)
De natuurlijke en synthetische diamantpoeders.
• Natuurlijke diamantpoeders worden gemaakt van restmateriaal uit de diamantindustrie en hebben altijd een monokristallijne structuur.
• Synthetische diamantpoeders worden geproduceerd met methoden zoals: HPHT (High Pressure High Temperature) en CVD (Chemical Vapor Deposition), waarbij verschillende structuren en eigen schappen ontstaan, zoals monokristallijn maar ook polykristallijn stuctuur.
polykristallijne deeltjes
Voor het polijsten van harde edelstenen zoals diamant, robijn, saffier of CZ (9 tot 10 op de schaal van Mohs) worden vaak polykristallijne poeders gebruikt vanwege hun scherpere vorm, terwijl mono kristallijne poeders weer uitermate geschikt zijn voor andere doeleinden.
Diamantslijpers uit vroegere tijden verzamelden alle “afval” van diamant dat vrijkwam tijdens het zagen, bruten en slijpen. De term hiervoor was “boor.” Dit boor werd gemalen en gestampt tot poeder en daarna gezeefd voor de juiste grootte. De verschillende korrelgroottes werden dan weer gebruikt bij het slijpen en polijsten.
Natuurlijke diamantpoeders, wordt ook boor genoemd. Dit boor komt vanuit de diamantindustrie; onder andere bij het delven en verwerken van diamanten komt diamantmateriaal vrij dat verder wordt verwerkt tot polijstmateriaal, verkrijgbaar in verschillende korrelgroottes. Deze boor, natuurlijke diamantdeeltjes hebben een monokristallijne structuur en zijn afkomstig van de natuurlijke kristalvormen en vlakken. Dit zorgt voor specifieke eigenschappen voor bepaalde toepassingen.
Hoe kies je nu de juiste diamant polijstpoeders?
Bij het kiezen van de juiste diamantpoeders zijn de specificaties essentieel, zoals de korrelgrootte en de zuiverheid. Bijvoorbeeld, een smalle bandbreedte met betrekking tot de korrelgrootte en een hoge zuiverheid zijn belangrijk. Fabrikanten geven vaak waarden zoals D10, D50, D90 en D99 aan, die de verdeling en hoeveelheid van de korrelgrootte in het poeder beschrijven. Dit helpt bij het beoordelen van de geschiktheid van het poeder voor specifieke toepassingen.
Bij de keuze van een poeder is het belangrijk om die specificaties zorgvuldig te vergelijken, aangezien kwaliteitsverschillen en prijzen tussen producten groot kunnen zijn.
Een fabrikant vermeldt soms ook nog verschillende waarden, zoals de mediaan, wat aangeeft welke korrelgrootte het meest aanwezig is. Een D50-waarde betekent dat 50 procent van alle korrels in deze categorie valt, en het beschrijft de range waarbinnen de korrelgroottes vallen. Daarbij zijn er bijvoorbeeld D95 of D99,9, wat aangeeft dat 5 of 0,1 procent boven deze bovengrens valt.
Vaak presenteren ze dat met een soort “kerstklok”-grafiek, een zgn. normaalverdeling of Gausskromme. Benamingen uit de natuurkunde/wiskunde, zoals de standaarddeviatie, worden daarbij gebruikt.
Maar, hoe lees je nu zo’n grafiek?
Een voorbeeld: stel je voor, we meten de schoenmaten van 5000 mannen in Friesland en maken daar een grafiek van. Op de horizontale X-as de schoenmaat en op de verticale Y-as het aantal mannen met die maat. Die grafiek krijgt waarschijnlijk de vorm van een kerstklok. Je zou verwachten dat er een hoogtepunt is bij maat 44, de gemiddelde schoenmaat van mannen in Friesland. Uiteraard zijn er ook mannen met maat 52 of maat 35, maar maat 60 komt zeer zelden voor.
Een normale verdeling zegt iets over je meting en ook bij de verkrijgbare poeders, deeltjes grootte en de kwaliteit van een polijstpoeder.
Neem eens een kijkje naar deze uitleg op:
https://www.youtube.com/watch?v=yDX7Wa-2O4o.
Wil je meer weten over de standaarddeviatie ed? lees dan hier verder:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Standaardafwijking
Je wilt uiteraard dat de korrelgrootte die je kiest echt overeenkomt met de waarde die je wenst en dat bijvoorbeeld 95 of 99 procent binnen een smalle range blijft. Een scherpe piek is zeer gewenst.
Er worden meestal vier waarden gebruikt om de deeltjesgrootteverdeling van poeder te beschrijven: zie grafiek. Nogmaals worden de D10, D50, D90 en D99 in een grafiek weergegeven. Deze waarden representeren punten langs de verdelingscurve.
D10 wordt gedefinieerd als het punt op de curve waar 10% van de deeltjes zich onder bevinden. Voor deze specifieke verdeling bedraagt D10 1,0 micron.
D50 is de mediaan van 5 micron. D90 is 9 micron, 10% van dit poeder…
D99 of D99,9 komt in deze grafiek niet voor, maar die waarden worden vaak wel genoemd. Al deze waarden zijn van praktische betekenis. D10 functioneert als een maat voor zeer fijne deeltjes, terwijl D50 en D90 het gemiddelde en de spreiding van de deeltjesgrootte representeren. D99 toont de mogelijkheid voor de aanwezigheid van grote deeltjes.
Een voorbeeld: Stel je koopt bij leverancier A een diamant polijstpoeder van 0,25 µ In de specs. met een korrelgrootte variërend van 0 tot 0,5 µ.
De fabrikant vermeld de volgende specificaties en eigenschappen: De D50-waarde is een mediaan van 0,140 µ, wat betekent dat 50% van de korrels rond deze grootte ligt. De mediaan bandbreedte wordt door de fabrikant vastgesteld tussen 0,110 en 0,160 µ. Tevens is er een D99 van 0,5 µ, wat inhoudt dat 99% van de deeltjes kleiner is dan 0,5 µ. Dus 10% is groter dan die 0,5 µ.
Een tweede leverancier B biedt een product aan van 0,25 µ in een bereik van 0 tot 0,33 µ. Hier is de D50-waarde 0,125 µ en de mediaan ligt tussen 0,105 en 0,145 µ. De D99 bedraagt 0,33 µ. Bij het vergelijken van de specificaties kunnen we concluderen dat product A meer grove deeltjes bevat dan product B, wat het risico op krasjes vergroot. Ook zijn de andere waarden niet beter dan die van product B. Samengevat heeft het product van leverancier B een iets betere kwaliteit.
Welke soorten diamantpoeders zijn geschikt voor edelstenen?
In grote lijnen kunnen alle varianten van diamantpoeders gebruikt worden voor het facetteren en polijsten van verschillende (edel) stenen. Dus zowel mono- als polykristallijne.
Voor het polijsten van robijn en andere zeer harde en waardevolle edelstenen is het aan te raden om toch polykristallijne diamantpoeders te gebruiken.. Dit materiaal slijpt sneller en levert een perfect resultaat. De deeltjes zijn scherper door meerdere breukvlakken.
Maar is al het polykristallijne polijstpoeder van goede kwaliteit? Helaas is er ook op dat gebied een kwaliteitsverschil. Dus vergelijk de specificaties.
De diamantpoeders zijn verkrijgbaar in allerlei vormen en varianten. Dit kan zijn in de vorm van een spray, stick, pasta of een pad, evenals een schijf plastic folie met daarop al het diamantpoeder van een bepaalde korrel dikte aangebracht. Dat heeft als voordeel dat je altijd een vers en niet vervuild lap gebruikt. Nadeel, duur en het slijt wel erg snel. Er is veel beschikbaar.
De kwaliteit is sterk afhankelijk van verschillende factoren. Ten eerste moet je er zeker van zijn dat een poeder of andere versies, zoals het poeder dat al in spray- of pastavorm is, geschikt is voor het polijsten van edelstenen. Bv voor het polijsten van marmer kun je ook sponsjes, vloeistoffen, slurry met diamant kopen. Maar dat is niet geschikt voor het facetteren.
De zuiverheid van het poeder speelt hierbij een belangrijke rol. Uiteindelijk wil je niet dat er grotere deeltjes in je poeder zitten, omdat dit het risico op krassen vergroot, en dat is niet ideaal voor een mooi gepolijst facet. Krassen op je facet zijn gruwelijk.
Daarnaast is het belangrijk dat het poeder de korrelgrootte heeft die je nodig hebt, en dat het niet voornamelijk uit zeer fijn materiaal bestaat. Je poeder moet efficiënt en effectief zijn. De leverancier moet daar duidelijk over zijn. 
Dus, wat voor soort diamantpoeder heb je: mono- of polycrystalline, en wat is de zuiverheid?
Bij een aantal fabrikanten vind je verschillende aanduidingen die je kunnen helpen. Let ook op die zgn bandbreedte van de korrelgrootte, bijvoorbeeld 0,0 tot 5,0 µ. Dit is een zeer brede sortering. Handig voor het polijsten van je auto koplampen, maar voor het polijsten van robijn heb je liever een nauwkeurige en smalle bandbreedte van je materiaal, bijvoorbeeld 0,0 tot 0,15 µ. Dat geeft aan dat deze korrel geschikt is voor het fijnste polijstwerk.
Een definitief advies over een leverancier of fabrikant is moeilijk. Lees de specs of mail ze voor die specificaties. Over het algemeen kun je gerust kopen bij de websites die materiaal leveren voor het facetteren van edelstenen. Helaas zijn de verzendkosten, zeker uit America aan de hoge kant. Op grote beurzen is het ook geen probleem. Maar ook daar de handelaren in kilo’s zonder enige info.
Succes met het zoeken en de aankoop en vooral, krasvrije facetten. Wietse Smit
tips? op- of aanmerkingen, verbeteringen? altijd welkom. w.smit@knid.nl
